home
door: Ellen Copini, advocaat/mediator
“Slachtoffer blijft slachtoffer in strafproces”door: Ellen Copini, advocaat/mediator
 

Slachtoffer blijft slachtoffer in strafproces

Vorige week werd ik gebeld door mijn cliënt Theo. Theo heeft ernstig letsel opgelopen bij een verkeersongeval. Het verkeersongeval werd veroorzaakt door een automobilist, die met hoge snelheid door rood reed. Theo belde mij, omdat hij een oproep heeft gehad van het Openbaar Ministerie over het bijwonen van de strafzaak tegen de automobilist. “Zal ik daar naar toegaan?” Zo vroeg Theo mij.

Lastige vraag

Een lastig te beantwoorden vraag voor mij. Gelukkig hebben we in deze zaak het strafproces niet nodig om Theo’s schade vergoed te krijgen. De schade wordt vergoed door de WAM-verzekeraar van de automobilist. “Waarom zou je het strafproces willen bijwonen?” Zo vroeg ik Theo. “Ik wil de man, die mij dit allemaal heeft aangedaan, eens recht in de ogen kunnen kijken en van hem horen waarom hij dit heeft gedaan, hoe hij nu tegen zijn daad aankijkt en of hij zich wel realiseert hoeveel leed hij heeft veroorzaakt”, zo antwoordde Theo mij. Tja, uiteindelijk moet Theo zelf beslissen of hij al dan niet de strafzitting bijwoont, maar mijn ervaring is dat het bijwonen van de strafzitting voor slachtoffers doorgaans teleurstellend verloopt en tot de nodige frustraties kan leiden.

Teleurstelling

Het strafproces is een proces dat zich afspeelt tussen de officier van justitie, die de zaak aanbrengt bij de rechtbank en een veroordeling vordert, de verdachte die terechtstaat en de rechter die hierover moet beslissen. Het slachtoffer heeft weliswaar sinds een aantal jaren spreekrecht, maar is toch een vreemde eend in de bijt. Een verdachte hoeft nooit aan zijn eigen veroordeling mee te werken. De verdachte heeft dus de vrijheid om te zwijgen of te ontkennen. In de zaak van Theo blijft de automobilist ontkennen dat het verkeerslicht op rood stond. Dat heeft bij Theo de uitwerking, dat hij logischerwijs dan zelf door rood zou zijn gereden en dat hij het ernstige letsel aan zich zelf te danken heeft. Dat is een gedachte, die Theo woest maakt.

Spreekrecht leidt niet tot dialoog

De strafzitting vormt niet het goede decor om deze emoties recht te zetten. Theo mag gebruik maken van zijn spreekrecht, maar de verdachte hoeft daar verder niet op te antwoorden en doet dat ook meestal niet. Ook de rechter en de officier van justitie horen het verhaal van het slachtoffer aan en gaan weer over tot hervatting van het strafproces. Daarin speelt het slachtoffer geen enkele rol. Het slachtoffer mag niet bijdragen aan de waarheidsvinding en er wordt geen dialoog gevoerd op de zitting.

Ook is mijn ervaring dat slachtoffers vaak ernstig teleurgesteld zijn over de uiteindelijk opgelegde straf. Het voelt voor het slachtoffer vaak alsof het in geen enkele verhouding staat tot het leed dat hen is aangedaan. Vaak is sprake van blijvend letsel, waardoor het slachtoffer de rest van zijn leven wordt geconfronteerd met beperkingen.

79% van mediation geslaagd

De afgelopen 2 jaar is ook in strafzaken mediation ingezet. Voordat de strafzitting plaatsvindt, verwijst de officier van justitie de zaak naar een mediator en praten verdachte en slachtoffer onder begeleiding van een mediator met elkaar. Onderzoek heeft uitgewezen dat in 79% van de gevallen sprake is geweest van een geslaagde mediation. In de mediation is ruimte voor een dialoog tussen partijen. Kan worden gesproken over de impact en nasleep van de gebeurtenis. Vaak kan in de mediation al een afspraak worden gemaakt over de schadevergoeding. De verdachte kan zijn eigen aandeel in het gebeurde erkennen. De mediation is alleen geslaagd als beide partijen het erover eens zijn dat het geslaagd is. Is dat niet het geval, dan herneemt het strafrecht zijn loop.

De ervaringen met mediation in strafprocedures, waarbij niet alleen verkeersongevallen, maar ook bedreigingen, vernielingen, burenruzies, huiselijk geweld, zedenzaken, mishandeling etc. aan de orde komen, blijken dus zeer succesvol te zijn. Helaas is doorverwijzing naar mediation nu nog van toeval afhankelijk. Het is te hopen dat mediation binnen afzienbare tijd in het Wetboek van Strafvordering wordt opgenomen als vast onderdeel.

Mijn cliënt Theo heeft uiteindelijk afgezien van het bijwonen van de strafzitting nadat ik hem dit had voorgehouden.

Mediation- Boddaert Advocaten

 

Boddaert Advocaten